Απόψεις: Φίλιππος Αυξεντίου
Όταν η νέα κουλτούρα μετατρέπεται σε εργαλείο πίεσης κατά των εκπαιδευτικών
Όταν οι καθηγητές φοβούνται για την καριέρα τους, όλοι χάνουν - κυρίως οι μαθητές, αλλά αυτο περνά στα ψιλά μπροστά στα θεωρούμενο μεγάλα "άλματα" της αξιολογικής επανάστασης κατά των καθηγητών που αντιλαμβανομενως από πολλούς είναι προκλητικά "κατώτεροι των περιστασεων".
Φτάσαμε σε μια εποχή που η διανομη του αγαθού της μάθησης γίνεται πεδίο καταγγελιών μέσα από την εμφανιση μιας νέας εχθρικής για τους "παροχείς μάθησης" κουλτούρας.
Η περίπτωση της καθηγήτριας Αγγλικών Σοφίας Χρηστίδου στη Θεσσαλονίκη, η οποία πέθανε από αιμορραγικό εγκεφαλικό μετά από πιέσεις, επαναφέρει στο προσκήνιο την τραγική πραγματικότητα: οι εκπαιδευτικοί γίνονται στόχος όταν προσπαθούν να επιβάλουν βασικά κριτήρια μάθησης.
Μια μικρή ανάλυση της "νεο-αξιοκρατικής επαναστασης" με όρους νέας κουλτούρας
Χώρις να προεξοφλουμε μια σημαντικότερη επίδραση κοινωνικών παραγόντων (φτώχεια, οικογενειακές συνθήκες) που μπορεί να ερμηνεύει πιο βαθειά τα φαινόμενα, μπορούμε να κάνουμε συσχετισμούς βάση αλλαγών στις επικρατούσες κουλτούρες στον χώρο που θεωρούνται ότι βοηθούν τους μαθητές να επιβιώσουν και να επιδιώκουν τις ανάγκες τους λιγότερο κοπιαστικα, όπως όλες οι κουλτουρες. Μιλουμε για την κουλτουρα της εύκολης καταγγελίας από μαθητές. Ο μέσος μαθητης σήμερα δεν είναι απίθανο να:
- Μην ζητα τον λόγο αλλά να «πετάγεται» και να διακόπτει το μάθημα- Μιλά με συμμαθητές και να ενοχλα τους διπλανούς τους- (πιο σπάνια) Να κατηγορει τον καθηγητή επιπολαια ότι «δεν διδάσκει καλά».
Ενώ για τους μαθητές η κουλτούρα αυτή είναι θεμιτή, ευλογη, πρακτική και δικαιολογημενη η επικράτηση της με ηθικά ακομα προκαλυμματα (άρση αδικίας) διάφορες άλλες ερμηνειες για αυτήν είναι δυνατες. Ο μαθητής μπορεί να καταγγέλλει όχι για άρση αδικιών αλλα όταν νιώθει ότι η μαθησιακή διαδικασία δεν περνάει την "ιδεατη"(βάση των 2 σημείων πιο πάνω) μορφή για αυτόν, η όταν η αδιαφορία του σβήνει από τη μνημη τις προσπάθειες η ουδέτεροποιεί ως τετριμενη την έξυπνη προσέγγιση του καθηγητή η ακόμα οταν δεν παίρνει τη βαθμολογία που θέλει. Αν και τα πρώτα αποτελούν μια εφήμερη ενόχληση, το τελευταίο συνδέεται με πιθανά σοβαρα προβλήματα στην καριέρα.
Επιπτώσεις στην καριέρα καθηγητών
Οι επιπτώσεις από καταγγελίες που δύσκολα δεν διηθυζονται ως "άστοχες" στο τρέχων σύστημα αξιολόγησης, είναι οδυνηρές και ξεπερνούν την νομικη αρχή της αναλογίας παραβασης-ποινής.
Σύμμαχος σε αυτή την κατάσταση είναι το γεγονός ότι το σύστημα αξιολόγησης εκπαιδευτικών παραμένει «στα βαθιά», με υποκειμενικές κρίσεις διευθυντών και αναιμικό πλαίσιο προστασίας, κατα πολλούς, στον χώρο, άσχετα αν προέκυψε "βελτιωμεμο" σύστημα κατά το Υπ. Παιδείας. Η κατάσταση αυτή εξυπακουει σοβαρές συνέπειες για τους καθηγητές που γίνονται λήπτες καταγγελίας:
- Επαγγελματική εξουθένωση Στρεσογόνες συνθήκες μετά την εξ αποστάσεως εκπαίδευση - ΑποπροσωποποίησηΟι καθηγητές χαρακτηρίζονται ως «προβληματικές περιπτώσεις» - Χαμηλή αυτοεκτίμησηΑίσθημα μειωμένης προσωπικής επίτευξης - Απειλή απολύσεωνΣε ακραίες περιπτώσεις καταγγελιών χωρίς τεκμηρίωση
Σαφείς οδηγίες για την προστασία μαθητών και εκπαιδευτικών έχουν δοθεί από το Υπουργείο Παιδείας, αλλά η εφαρμογή τους είναι ανεπαρκής. Πρακτικές συμβουλές προς καθηγητές για ενισχύση του πλαίσιου αυτού ειναι:
Τεκμηρίωση κάθε περιστατικού- Κρατήστε αρχείο πληροφοριών για το μαθησιακό προφίλ των μαθητών- Τεκμηριώστε τις προσπάθειες διδασκαλίας με ποικιλία τρόπων (εποπτικά, εικαστικά, ακουστικά μέσα)
Πρόληψη πριν την κρίση- Ανάπτυξη σχέσης εμπιστοσύνης: ο μαθητής πρέπει να γνωρίζει ότι ο καθηγητής ενδιαφέρεται γι' αυτόν
Επιλογικα
Η προστασία των εκπαιδευτικών από συμπεριφορές τύπου καταγγελιών από "υπερβάλλων ζηλο", εκφοβισμού, προπηλακισμου βάση εχθρικής νέο-κουλτούρας δεν είναι μόνο ζήτημα εργασιακής δικαιοσύνης· είναι προϋπόθεση για ένα υγιές σχολικό περιβάλλον. Όπως επισημαίνει ο Στέλιος Οδυσσέως στο Paideia News: «Η ασφάλεια των μαθητών αποτελεί αδιαμφισβήτητα την ύψιστη προτεραιότητα, αλλά η ασφάλεια των εκπαιδευτικών είναι εξίσου κρίσιμη για την ποιότητα της εκπαίδευσης».
Η μάθηση δεν μπορεί να συμβαίνει σε περιβάλλον φόβου. Όταν οι καθηγητές φοβούνται για την καριέρα τους, όλοι χάνουν - κυρίως οι μαθητές που nζητουν πραγματική εκπαίδευση, όχι απλώς βαθμούς. Μερικές προτάσεις για αυτόν τον σκοπό είναι αυτές που προτάθηκαν, όπως η ενίσχυση του πλαισίου προστασίας εκπαιδευτικών από αβάσιμες κατηγορίες αλλά και αλλες που συζητιούνται αν και σε πρώιμο σταδιο, όπως η υποστήριξη ψυχικής υγείας εκπαιδευτικών, που ομως παραμένει «μαύρο κουτί".
* Φ. Αυξεντιου, εκπαιδευτικός Μέσης-φυσικος, Μ. Ed Leadership
09 June 2026



